Tarım

İlin yüzölçümünün %51,39 unu tarımsal alanlar oluşturmaktadır. Mardin'in en geniş ovası olan Kızıltepe ovasında tahıl üretimi yoğundur. Geniş tarımsal alanlar bulunuyor olsa da iklim kurak ve sulama imkânları kısıtlıdır. GAP kapsamında yapımı devam eden sulama altyapısının bölgeye ulaşması ile önümüzdeki yıllarda özellikle ova kesiminde katma değeri yüksek ürünlerin üretim ve veriminin artması beklenmektedir.

TRC3 Bölgesinde tarım alanları ve tarım dışı alanların yoğunluğu bakımından Mardin ili öne çıkmaktadır. Mardin Kızıltepe ilçesi 106.159 hektar ile tarımsal alan kullanımının en fazla olduğu Bölge ilçesidir. Arazi kabiliyetlerine göre sınıflandırıldığında 1. sınıf toprak kabiliyetine sahip, bitkisel üretim için en uygun alandır.

Mardin İli Yüz ölçüm Dağılımı

Kaynak: TÜİK, 2019

Tarımsal Kaynaklar

Toprak kaynağının yansıra tarımsal kaynaklardan bir diğeri de yer altı ve yerüstü su kaynaklarıdır. Bölge’de sulu tarım uygulamaları sınırlıdır ve bu durum mevcut su potansiyellerin doğru tespit edilmesi ve verimli kullanılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Devlet Su İşleri verilerine göre toplam yer altı su rezervleri acısından Mardin önemli bir potansiyele sahiptir. Kızıltepe ovasında

5.000’den fazla derin sulama kuyusu tarım arazilerin sulanması amacıyla kullanılmaktadır. Bu durum sulama maliyetlerinin artmasına sebep olmakta ve yaz aylarında elektrik arzı konusunda sıkıntılar oluşturmaktadır. Ayrıca her geçen yıl yer altı suyu azalmakta, bilinçsiz sulama sonucu toprak dengesi bozulmakta ve verimli toprakların yıllar içinde verimsizleşme riski ortaya çıkmaktadır.

Mardin İli Tarımsal Kaynak Bilgileri

Gösterge

Mardin

Yüzölçümü (km2) 

8.627

Rakım (m)

815

Yıllık Ortalama Yağış (mm)

506

Ortalama Akış Verimi (l/s/km2)

3,69

Yerüstü suyu (hm3)

1.953

Yeraltı suyu (hm3)

250

Toplam Su Potansiyeli (ha)

2.203

Doğal Göl Yüzeyleri (ha)

-

Baraj Rezervuar Yüzeyleri (ha)

2.073

Gölet Rezervuar Yüzeyleri (ha)

1.034

Akarsu Yüzeyleri (ha)

628

Toplam Su Yüzeyi (ha)

3.735

Kaynak: TÜİK, 2019

Yer altı sulamaları çiftçilerin 167 sayılı Kanun esaslarına göre kullanma belgesi alarak yaptığı ferdi sulamalardır. İldeki mevcut su kaynakların verimli kullanılması önemlidir. GAP kapsamında yapımı devam eden büyük sulama projelerin tamamlanması ve modern, kapalı sistem basınçlı sulama altyapısının yaygınlaşması gereklidir. Mevcut durumda halen bazı bölgelerde vahşi sulama yöntemleriyle, elle açılan kanallarla yapılan sulama suyun doğru zamanda doğru miktarda bitkiye ulaşılmasında sorunlar oluşmakta, açık ve eski kanallarda su kayıpları buharlaşma, yer yer kanal kırılmaları nedeniyle fazla olmakta ve su kaynakları verimli kullanılmamaktadır.

Tarım Alanları

Mardin İli Tarım Alanları Bilgileri

Tarım alanları sınıflandırması

Alan (dekar)

Meyveler, İçecek ve Baharat Bitkileri Alanı

423.467

Nadas Alanı

53.702

Sebze Alanı

93.996

Tahıllar ve Diğer Bitkisel Ürünlerin Alanı

2.520.221

TOPLAM

3.091.386

Kaynak: TÜİK, 2019

Bölgede nadas uygulamasının en fazla olduğu il Mardin’dir.  2009-2018 yılları verileri karşılaştırıldığında işlenen tarım alanlarının Mardin’de %20 oranında azaldığı görülmektedir.

TRC3 Bölgesi’nde sulu tarım oranı %27, kuru tarım alanı ise %73 oranındadır. 2012-2018 aralığına bakıldığında Mardin’de 2018 yılı verilerine göre ilde sulu tarım oranı %42’dir. Mardin’de ise kuru tarım yapılan alan daha fazla olmasına rağmen elde edilen üretim miktarı sulu tarım üretim miktarından düşüktür.

Bitkisel Üretim

Kişi başına düşen üretim değerlerindeki artış bitkisel üretimde verimlilik ve etkinlik olduğunu gösterir. 2009-2019 yılları arasında Bölge illeri arasında kişi başı bitkisel üretim değeri sıralaması yapıldığında ilk sırada Mardin yer almaktadır.

Tahıllar

Bölgedeki tahıl üretiminin yaklaşık %66’sını Mardin üretmektedir. Endüstriyel bitkilerin %58’i, baklagillerin %61’i, yağlı tohumların %51’i Mardin’de üretilmiştir. 2019 yılı için ilde en çok yetiştirilen baskın tarla bitkileri; buğday, dane mısır, arpa, pamuk ve kırmızı mercimektir.  

Mardin İli Tahıl Üretimi

Tahıl Türü

Alan (dekar)

Buğday (Durum Buğdayı Hariç)

1.044.688

Durum Buğdayı

687.406

Mısır

444.423

Arpa

282.373

Mercimek, Kuru (Kırmızı)

277.020

Pamuk Çekirdeği (Çiğit)

130.169

Pamuk, Çırçırlanmamış (Kütlü)

130.169

Pamuk, Çırçırlanmış (Lifli)

130.169

Nohut, Kuru

75.596

Kaynak: TÜİK, 2019

Mardin ili tek başına Bölge buğday üretiminin %55’ini gerçekleştirmektedir. 2018 yılı verilerine göre Mardin’de hasat edilen alanın yaklaşık %56’sı buğday üretimine ayrılmıştır. İlin tarla bitkisi üretiminin %45’ini buğday oluşturmaktadır. Hasat edilen buğday alanlarına bakıldığında 2009-2018 yılları arasında inişli çıkışlı bir eğilim görülmektedir. Üretim miktarında genel olarak artış görülmekle birlikte son yıl üretim miktarının bir önceki yıla göre yaklaşık %29 oranında azalmıştır. Buğday üretiminden elde edilen verim ülke genelinin çok üzerinde bir trend izlemiştir.

Mardin İli Buğday Üretim Alanı (dekar), Üretim Miktarı (ton), Verim (kg/dekar)

Kaynak: TÜİK, 2019

Sebze Bitkileri

İlde öne çıkan sebze bitkileri; karpuz, kavun, hıyar, acur, domatestir. Ağırlıklı olarak Midyat ilçesinde üretilen Kavun ve Acur bölgeye özgü niteliklere sahiptir. 2018 yılı verilerine göre Bölgenin karpuz üretiminde %69’unu, kavun üretiminde %61’ini, acur üretiminde %99’unu, domates üretiminde %41’ini ve taze soğan üretiminde %54’ünü Mardin ili gerçekleştirmektedir.

Mardin İli Sebze Üretimi

Sebze Türü

Alan (dekar)

Kavun

32.270

Karpuz

27.450

Domates (Sofralık)

9.009

Acur

8.280

Hıyar (Sofralık)

6.885

Diğer

10.102

TOPLAM

93.996

Kaynak: TÜİK, 2019

Meyve Bitkileri

2019 yılı verilerine göre ilde üretilen toplam meyve miktarının %83,8’ini üzüm grubu oluşturmaktadır. Bölgede üretilen toplam meyve miktarının %69’u Mardin’de üretilmektedir. Yıllar itibariyle meyve üretimine bakıldığında hafif dalgalanmalar dışında genel bir artış olduğu görülmektedir. En fazla dalgalanma Akdeniz meyve üretiminde gerçekleşmektedir. Öne çıkan ürünler üzüm, fıstık, zeytin, kiraz ve bademdir. Bunlardan mazruna üzümü, yeşilli kirazı ve Derik zeytini coğrafi işarete aday yöresel ürünlerdir.

Mardin İli Meyve Üretimi

Meyve Türü

Alan (dekar)

Sofralık Üzüm (Çekirdekli)

171.546

Kurutmalık Üzüm (Çekirdekli)

129.817

Şıralık Üzüm

53.435

Antep Fıstığı

21.838

Sofralık Zeytin

17.705

Kiraz

11.898

Badem

7.492

Diğer

9.736

TOPLAM

423.467

Kaynak: TÜİK, 2019

Seracılık

Mardin İli Sera Alanlarının Yıllara Göre Değişimi

Yıllar

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Alan (dekar)

304

258

237

252

250

269

Kaynak: TÜİK, 2019

Yıllar itibariyle ildeki seraların kapladığı alanlara bakıldığında Mardin’de genel olarak artış olmadığı görülebilir. Bölgede en fazla kullanılan seracılık türü plastik sera olup en yaygın alan Mardin’dedir. 2018 yılı Bölge toplam sera alanının %42’si Mardin ilinde yer almaktadır. Cam sera kullanımı 2018 yılında, yüksek tünel kullanımı 2017 ve 2018 yıllarında ve alçak tünel kullanımı ise 2011 yılında Mardin’de uygulanmıştır. Örtü altı tarım ürünleri üretimi domates, hıyar ve biber ağırlıklıdır.

Mardin Yatırım Destek Ofisi

Yenişehir Mahallesi Kızıltepe Caddesi No: 6/1 Artuklu / MARDİN

Bilgi Hattı

0(482) 212 17 25