Serbest Bölgeler

Serbest bölgeler; ülke içinde olmakla beraber dış ticaret ve kambiyo mevzuatı açısından ülke gümrük bölgesi dışında sayılan, serbest dolaşımda olmayan malların gümrük rejimine tabi tutulmadan doğrudan getirilebildiği, serbest dolaşımda olan malların getirilmesi halinde ise ihracat hükümlerinden yararlanabildiği alanlardır. Serbest bölge ile Türkiye'nin diğer yerleri arasında yapılan ticaret, dış ticaret rejimine tabi iken serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında gerçekleşen dış ticaret rejimine tabi olmaz.

İşletmeleri ihracata yönlendirmek, uluslararası ticareti özendirmek, ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ülkemize çekmek ve yeni teknolojilerin ülkeye kazandırılmasını sağlamak amacıyla serbest bölgelerin kurulması yasalaştırılmıştır. Cumhurbaşkanlığınca serbest bölgelerin kuruluşuna izin verilmekte, yer ve sınırlarının belirlenmektedir. Yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişiler Ticaret Bakanlığından ruhsat almak kaydıyla serbest bölgelerde faaliyette bulunmaktadırlar.

Serbest bölgelerde faaliyette bulunan yatırımcılara hazinenin özel mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve binalar kiralanabilmekte ya da bunlar üzerinde 49 yıla kadar irtifak hakkı tesis edilebilmektedir. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile bunlar üzerinde bulunan bina ve tesisler için de aynı şekilde kiralanabilmekte ya da aynı süre ile kullanma izni verilebilmektedir. Serbest bölgede gerçekleştirilen her türlü faaliyet için ödemeler dövizle yapılmaktadır. Dövizle yapılan ticari işlemlerin Türk Lirası ile yılmasına karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına ait bulunmaktadır. Serbest bölgelerde çalıştırılan personel için ülkemiz sosyal güvenlik mevzuatı uygulanmaktadır. Bununla birlikte serbest bölgelerde faaliyette bulunan işletmelerde yabancı uyruklu yönetici ve vasıflı personelin çalıştırılması kısıtlamaya tabi değildir. Türkiye’de 2019 yılı sonu itibariyle 18 adet serbest bölge faaliyette bulunmakta olup bu bölgelerde toplam 74.214 kişi istihdam edilmektedir. Ülkemizde kurulmuş olan serbest bölgeler ve çalışan sayıları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir (T.C. Ticaret Bakanlığı , 2021).  

Tablo: Türkiye'de Kurulmuş Serbest Bölgeler ve Çalışan Sayıları

Bölgeler

İşçi

Büro Personeli

Diğer

Toplam

Ege

15.772

3.589

1.046

20.407

Bursa

8.405

1.218

284

9.907

Mersin

7.918

976

2.107

11.001

Antalya

3.646

733

712

5.091

İstanbul Endüstri ve Ticaret

4.718

641

0

5.359

Kocaeli

461

284

1.018

1.763

TÜBİTAK-MAM Tek.

1.203

377

28

1.608

Avrupa

3.772

828

0

4.600

Kayseri

4.070

539

157

4.766

İzmir

2.948

699

197

3.844

İstanbul Trakya

2.268

692

34

2.994

İstanbul Atatürk Havalimanı

500

462

173

1.135

Adana-Yumurtalık

907

104

121

1.132

Samsun

280

30

0

310

Gaziantep

152

50

4

206

Trabzon

0

0

54

54

Denizli

23

9

1

33

Rize

0

4

0

4

Toplam

57.043

11.235

5.936

74.214

Kaynak: Ticaret Bakanlığı, 2021

Mardin Yatırım Destek Ofisi

Yenişehir Mahallesi Kızıltepe Caddesi No: 6/1 Artuklu / MARDİN

Bilgi Hattı

0(482) 212 17 25