Sosyal Yapı

Nüfus Yapısı

Mardin TRC3 Düzey 2 Bölgesi illeri arasında nüfusu en yüksek olan il konumundadır. İlin nüfusu 2016 yılında yaşanan güvenlik olayları nedeniyle bir miktar düşüş yaşasa genel olarak artış eğilimindedir. 2019 yılı itibariyle Mardin ilinin nüfusu 838.778 kişidir. İle ait nüfus artış hızı aşağıda gösterilmiştir.

Nüfus Artış Hızı 

 

Kaynak: TÜİK, 2019

Demografi

2014 yılında uygulamaya geçen yeni Büyükşehir Yasası ile kırsal nüfus ve köy tanımları değişmiştir. Bu durum gerçekte kırsalda olan nüfusun il ve ilçe merkezlerine katılması sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu bilgiyi göz önüne alarak ülkemizde %92,5 seviyesinde olan kent nüfusu oranı Mardin ilinde %100’e çıktığı görülmektedir.

Yaş Gruplarına Göre Nüfus

 

Kaynak: TÜİK, 2018

Yaş gruplarına göre nüfus değerleri incelendiğinde Mardin’in genç nüfus potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Ancak 2013 yılından itibaren yaş gruplarının toplam nüfus içindeki oranları incelendiğinde 0-14 yaş grubunun diğer yaş gruplarına oranla daha hızlı azaldığı görülmektedir. 65 yaş üstü oranlar incelendiğinde Mardin’in Türkiye ortalamasından (%8,5) daha az, yaşlı nüfusa sahip olduğu görülmektedir.

Mardin’de aktif ve yaşlı nüfus yapısı Türkiye ortalamasının altında seyretmektedir. Son yıllarda gerçekleştirilen sosyal hizmetler ve sağlık uygulamaları ile yaşlı nüfus yapısında artış görülmesine rağmen çalışma çağında olmayan çocuk nüfusu oranının yüksek olması bağımlılık oranını artırmaktadır.

Göç

İstanbul, İzmir, Bursa, Eskişehir, Kocaeli, Ankara, Konya gibi daha gelişmiş illerin net göçü pozitif seyretmekte iken Kuzeydoğu Anadolu (TRA), Ortadoğu Anadolu (TRB) ve Güneydoğu Anadolu (TRC) bölgelerinde net göç negatiftir. Mardin'in de dahil olduğu TRC3 bölgesinde net göç hızı önceki yıllara göre artış göstermektedir.

Yaş Durumuna Göre Verilen Göç

 

Kaynak: TÜİK, 2018

TÜİK verileri incelendiğinde lise, yüksek okul veya fakülte mezunu Mardin’de ikamet eden kişilerin en yüksek göç oranına sahip olduğu bilinmektedir. Göç eden kesimin yaklaşık %45’i yüksek okul, üniversite veya lise mezunudur. Bu durum Mardin iline gelen kişi profiliyle aynıdır. Nitekim ile göç edenlerin yaklaşık %58’i yüksekokul, fakülte veya lise mezunudur.

Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler 2019 yılı il göç idaresi verilerine göre Mardin ili nüfusunun yaklaşık %11’ini oluşturmaktadır.  Kızıltepe, Derik ve Nusaybin’ de tarımsal sulama faaliyetlerinde ağırlıklı olarak Suriyeli mülteciler istihdam edilmektedir. İl genelinde inşaat sektöründe, Midyat ve Nusaybin’de hazır giyim sektöründe de çalıştırılan Suriyeli mülteciler bulunmaktadır. Özellikle mülteci istihdamındaki kayıt dışılık Bölgede önemli bir sorun teşkil etmektedir.

Suriyeli Sığınmacıların Sayısı

Yerleşilen Kent

Toplam

Sığınmacı (kişi)

Nüfusa Oran (%)

Mardin

88.893

10,6

TRC3

123.672

5,4

Kaynak: GİGM, 2020

Eğitim

TRC3 Bölgesinde atanan öğretmenlerin sürekli sirkülasyon içerisinde olması bölgenin eğitim alanında en dezavantajlı yerlerden biri olmasına neden olmaktadır. TRC3 Bölge illerinin okuryazarlık oranlarını gösteren grafik aşağıda gösterilmiştir:

Okuma Yazma Bilen Oranı (%)

Kaynak: TÜİK, 2019

Grafiğe göre Mardin büyükşehir olmasına rağmen okur yazarlık oranları 2015 yılı haricinde bölge ortalamasının altında kalmıştır.  Okuryazarlık oranı konusunda hem bölge hem Mardin ili Türkiye ortalamasının oldukça gerisindedir. Okuryazarlık oranında gelişme kaydetmek kişileri öğrenmeyi ret etmesi ya da yaş ilerlemesi nedeniyle öğrenme imkanının olmaması gibi temel etkenlerle zorlaşmaktadır. Bu açıdan bölgede gelinen nokta kayda değerdir.

Okullaşma oranları bölgede eğitime verilen önemin ve beşerî sermaye gelişiminin en önemli göstergelerinden birisidir. Okullaşma oranları ilköğretimden üniversiteye giriş sürecine kadar kişinin zihinsel, bedensel ve duyusal gelişimini şekillendiren, kişisel gelişimi ile birlikte sosyal becerilerini güçlendiren bir sürecin de göstergesi olmaktadır. Aşağıdaki grafikte cinsiyete göre okul öncesi eğitim okullaşma oranı (5 Yaş) gösterilmektedir.

Cinsiyete Göre Okul Öncesi Eğitim Okullaşma Oranı (5 Yaş)

 

Kaynak: MEB, 2018

Mardin Artuklu Üniversitesi, 2007 yılında kurulmuştur. Sosyal bilimler alanında yetkin bir üniversite olma hedefiyle yola çıkmış olup, 2020 yılında inanç ve kültür turizmi alanında ihtisas üniversite olma başvurusu yaptı.

Yükseköğretim Öğrenci Sayısı

İl/Bölge

Ön Lisans

Lisans

Türkiye

3.002.964

4.538.926

Mardin

4.917

7.087

Kaynak: Artuklu Üniversitesi ve YÖK, 2020

Sağlık

İlin sağlık altyapısı bilgilerinin yer aldığı tablolar aşağıdaki gibidir.

Hastane ve Yatak Sayıları

İl/Bölge

Sağlık Bakanlığı

Özel Hastaneler

Toplam

Yüzbin Kişi Başına  Toplam Hastane Yatak Sayısı

Hastane Sayısı

Yatak Sayısı

Hastane Sayısı

Yatak Sayısı

Hastane Sayısı

Yatak Sayısı

Mardin

9

1.134

3

312

12

1.446

174

TRC3

28

3.052

11

1.183

39

4.235

185

Kaynak: TÜİK, 2019

Veriler incelendiğinde hastane yatak sayısının Mardin ili için Türkiye ortalamasına kıyasla yetersiz kaldığı görülmektedir. TRC3 Bölgesinde henüz üniversite hastanesi ve şehir hastanesi bulunmamaktadır. Ayrıca yüz bin kişi başına toplam hastane yatak sayısı sıralamasında TRC3 Bölgesi 26 Bölge içerisinde sondan 2. sıradadır. Bu iki durum salgın hastalıkların Bölge’de beklenenden daha hızlı yayılması durumunda virüsten ağır şekilde etkilenecek kişilerin tedavisi için gerekli teknik altyapının yeterli olmadığını göstermektedir.

Sağlık Personeli Sayısı

İl/Bölge

Doktor Sayısı

Diş

Hekimi

Eczacı

Sağlık Memuru

Hemşire

Ebe

Mardin

921

157

235

1.432

1.376

537

TRC3

2.473

387

591

3.864

3.940

1.326

Kaynak: TÜİK, 2018

Sağlık Bakanlığı İstatistik Yıllığına göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde aile hekimi başına düşen nüfus sayısı Türkiye ortalamasının üzerinde olmakla birlikte 112 Acil Ambulansı başına düşen nüfus sayısı Türkiye ortalamasına yakın bir değerdedir.

Mardin Yatırım Destek Ofisi

Yenişehir Mahallesi Kızıltepe Caddesi No: 6/1 Artuklu / MARDİN

Bilgi Hattı

0(482) 212 17 25